انسان به عنوان اشرف مخلوقات و موجودي كه قرعه فال را به نام او زدند و بار امانت الهي را بردوش وي نهادند و بنا شد كه خليفه الهي در زمين باشد، در يك ويژگي اساسي نسبت به ساير موجودات برتري دارد و آن ويژگي،‌ مرتبه بالاي "اراده" به معناي قدرت انتخاب و امكان گزينش است. به همين دليل است كه انسان مخاطب تكليف الهي قرار گرفته و استعدادي كه خداوند در وجود او نهاده است بسته به نوع انتخابهايش،‌ او را در يك طيف عظيمي از مقام و رتبه قرار داده است كه اوج آن، مقام "خليفة اللهي" و حضيض آن مرتبه پست‌تر از حيوانات است. بنابراين بحث انتخاب و گزينش يكي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي انسان است كه در تعيين سرنوشت نهايي او مؤثر مي‌باشد. طبيعي است كه همة انسانها و حتي ساير موجودات كه حد كمي از اختيار و انتخاب را دارا هستند، همواره در پي انتخاب بهترين گزينه مي‌باشند .
يكي از مصاديق انتخاب در حوزه زندگي اجتماعي،‌ انتخاب وكلا و نمايندگان مردم، جهت ادارة امور سياسي و اجتماعي به نمايندگي از مردم است. در نظام جمهوري اسلامي بر اساس تفكيك وظايف و اختياراتي كه بين قواي سه‌گانه شده است. بحث قانونگذاري و نظارت بر قوه مجريه بر عهده قوه مقننه متشكل از نمايندگان مجلس شوراي اسلامي گذارده شده است. بر اين اساس، يكي از مهم‌ترين انتخابات در انواع انتخابات سياسي، ‌انتخابات مجلس شوراي اسلامي است كه به دليل گستردگي و اهميت حوزه كاري آن قطعاً انتخاب اعضاي آن نيز از اهميت زيادي برخوردار است. اكنون نيز كه در آستانه انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي قرار داريم، توجه به ويژگي‌هاي اين افراد و دقت در انتخاب فرد مناسب ضروري مي‌نمايد. مقام معظم رهبري در رابطه با صلاحيت نمايندگان معتقدند :
"آن كسانى كه به وسيلة شوراى نگهبان صلاحيت آنها اعلام مي‌شود، معنايش اين است كه اين از حداقل صلاحيت مورد نياز برخوردار است. در بين اين كسانى كه اعلام مي‌شوند، افرادى هستند با صلاحيت‌هاى بالاتر، افرادى هستند در سطح پايين‏تر. هنر ملت ايران و مردم شهرها و حوزه‏هاى انتخابيه اين است كه دقت كنند، نگاه كنند، بشناسند اصلح را، بهترين را انتخاب كنند."1 بر همين اساس، معيارها و ملاك‌هاي مورد نظر مقام معظم رهبري در انتخاب افراد اصلح براي نمايندگي مجلس را مرور مي‌كنيم. ايشان معتقدند از بين كانديداهاي نمايندگي بايدكساني انتخاب شوند كه: "بهترين از لحاظ ايمان، بهترين از لحاظ اخلاص و امانت، بهترين از لحاظ ديندارى و آمادگى براى حضور در ميدان‌هاى انقلاب؛ دردشناس‏ترين و دردمندترين نسبت به نيازهاى مردم را انتخاب كنند. اينها فرصت‌هايى، است [كه] بايستى مردم عزيز ما در همه جاى كشور ـ اين ديگر مخصوص استان يزد نيست ‌ـ هوشيارانه، با بصيرتِ تمام تلاش كنند، پيدا كنند و با رأى خود مسجل كنند و مجلس را ‌ـ آن مجلسى را كه مورد نياز جامعة كنونى ماست ‌ـ تشكيل بدهند."2
نكته بسياري مهمي كه قابل توجه است اين است كه يكي از عمده‌ترين مسائل موجود در نظام‌هاي سياسي‌اي كه رجال آن بر اساس روش‌هاي انتخابي تعيين مي‌شوند،‌ بحث تبليغات جهت جلب‌نظر انتخاب‌كنندگان است. بر همين اساس در اين‌گونه نظام‌ها عمدتاً كساني كه تبليغات بيشتر، جذاب‌تر و متنوع‌تر دارند از شانس انتخاب بيشتري برخوردارند. لذا همواره كانديداهاي نمايندگي بر اساس توان مالي خود، طيف وسيعي از روانشناسان و‌ هنرمندان را جهت انجام چنين اموري بسيج مي‌كنند و كساني كه از تمكن مالي بيشتري برخوردار باشند از متخصصين بهتر و بيشتري در اين زمينه بهره مي‌برند و تبليغات رنگين‌تر و گسترده‌تري ارائه مي‌دهند و هزينه‌هاي بسيار هنگفتي در اين راه خرج مي‌نمايند. يكي از نكاتي كه مقام معظم رهبري در رابطه با اين روش تبليغات دارند اين است كه: "مردم بايد توجه داشته باشند كه تبليغات رنگين و متنوع ملاك نيست." 3
يكي از تصورات اشتباهي كه در ذهن عموم مردم در رابطه با وظيفه نمايندگان مجلس مي‌باشد، اين است كه وظيفه اصلي نمايندگان، پيگيري و جذب امكانات مختلف براي حوزه انتخابي خود است. بر همين اساس يكي از راهكارهاي تبليغاتي نمايندگان اين است كه وعده‌‌هاي مختلفي در زمينه‌ پروژه‌هاي عمراني و رفاهي به مردم منطقه خود مي‌دهند كه بسياري از اين وعده‌ها غير عملي است. در حالي كه اساساً نماينده منتخب مردم يك حوزه انتخابي است كه به عنوان نماينده افكار عمومي آن بخش از كشور،‌ در بحث قانونگذاري و نظارت بر دستگاه‌هاي اجرايي ايفاي نقش نمايد. بر اين اساس، مقام معظم رهبري در بحث انتخاب نماينده مي‌فرمايند: "وعده‏هاى غير عملى ملاك نيست. من با خودِ نماينده‏هاى محترم در دوره‏هاى مختلف وقتى مواجه شدم، به اينها گفتم: آقايان و خانم‌هاى نماينده! وظيفة نماينده اين نيست كه وعدة عمرانى و فلان پروژه، فلان كار را در منطقة انتخابى خود به مردم بدهد؛ اينها كار اجرايى است، كار دولت است. وظيفة نماينده اين است كه بتواند قانون مورد نياز كشور را پيدا كند، آن قانون را جعل كند. وقتى قانون شد ‌ـ يعنى قاعده‏اى گذاشته ميشود ‌ـ دستگاههاى اجرايى و قضايى مجبورند برطبق قانون عمل بكنند و عمل مي‌كنند. وعده‏هاى غيرعملى دادن، وعده‏هاى بزرگ دادن، اينها ملاك نيست؛ بايد مردم توجه كنند؛ گاهى علامت منفى هم هست."4
از آنجا كه يكي از مهم‌ترين و اساسي‌ترين شعارهاي مردم در طول نهضت و انقلاب، بحث استقلال كشور بوده و يكي از ضعف‌هاي عمده حكومت منحوس پهلوي وابستگي به قدرت‌هاي بيگانه و حضور آنها در تصميم‌گيري‌هاي مهم كشور بوده است، يكي از مهم‌ترين ويژگي‌هاي نمايندگان اصلح مجلس از نظر مقام معظم رهبري، اهتمام و اعتقاد به شعارهاي انقلاب و اهداف اصيل آن و به ويژه بحث استقلال و عدم وابستگي است: "تأكيد مكرر بر لزوم انتخاب نمايندگان اصلح و توجه به تدين داوطلبان نمايندگى مجلس به اين دليل صورت مى‏گيرد كه اين ملت استقلال خود را آسان به دست نياورده است و وابستگى نيز از لااباليگرى دينى حاصل مى‏شود. بنابراين مبادا كسانى به مجلس بروند كه گيرنده آنها منتظر فرستنده قوى آمريكا و غرب باشد و هر چه آنها بگويند، اينها به زبان ديگر در داخل مملكت تكرار كنند."5
رهبر فرزانه انقلاب ضمن هشدار از راهيابي عناصر خودفروخته به مجلس يادآور مي‌شوند: "در برخى تبليغات انتخاباتى شعارهايى ديده مى‏شود كه نه فقط رنگ و بوى مذهبى ندارد، بلكه ضد مسائل انقلابى و دينى است و اين خطر است. البته ما به هوشيارى ملت مطمئن هستيم، اما اين احتمال وجود دارد كه يك كسى بتواند با تبليغات مختلف و غبارآلوده كردن فضا به مجلس راه يابد. البته ملت آگاه و رنج كشيده بيدار است و اگر مشاهده كرد كه عنصر وابسته‏اى به مجلس راه يافت، او را از مجلس نيز بيرون خواهد انداخت."6
يكي از نكات مد نظر انتخاب‌كنندگان بحث تخصص نمايندگان منتخب و توانايي علمي و عملي آنها در نوع مسؤوليتي كه برعهده‌ مي‌گيرند،‌ مي‌باشد. اما نكته‌اي كه حضرت امام (ره) نيز همواره بر آن تأكيد داشتند بحث تعهد در كنار تخصص بود. لذا مقام معظم رهبرى نيز در يكي از سخنراني‌هاي خود با اشاره به برخى تبليغات در مورد اصالت دادن به تخصص داوطلبان نمايندگى تصريح مي‌كنند: "تخصص نيز امرى لازم است و ما امروز متخصص كم نداريم، اما ملت هوشيار ايران بايد دقت كند كه در ميان همين متخصصان، متدين‌ها را انتخاب كند؛ زيرا دين و تدين مانع وابستگى مى‏شود و اگر ديندارى نباشد وابستگى آسان مى‏شود."

پي‌نوشت‌ها

سخنرانى مقام معظم رهبرى، 12/10/86 يزد.1
2.همان
3.همان
4.همان
5.سخنراني مقام معظم رهبرى در جمع فرماندهان و پرسنل ارتش مورخ 28/1/75
6.همان
7. همان